PRED Specijalizovanim većima Kosova u Hagu izrečene su presude četvorici vođa tzv. OVK po optužnici za ratne zločine i zločine protiv čovečnosti. Tužilaštvo je u završnoj reči zatražilo po 45 godina zatvora za optužene Hašima Tačija, Jakupa Krasnićija, Redžepa Seljimija i Kadrija Veseljija.
Seljimi osuđen na 13 godina robije Veselji osuđen na 18 godina zatvora Krasnić osuđen na 25 godina zatvora Tači je osuđen na 25 godina zatvora.
Hašimu Tačiju 25 godina zatvora Hašimu Tačiju određeno je 25 godina zatvora, saopšteno je na izricanju presude u Hagu.
Sud u Hagu: Hašim Tači, Jakup Krasnići, Redžep Selimi i Kadri Veselji krivi za ratni zločin proizvoljnog lišenja slobode na štetu 385 lica, okrutno postupanje na štetu 49 lica, mučenja na štetu 303 lica i ubistva nad 96 lica.
„Krasnići imao ključnu ulogu u napadima OVK“ Sudsko vijeće u Hagu navelo je da je Jakup Krasnići značajno doprinio ostvarenju zajedničkog cilja OVK.
Kao član Glavnog štaba i portparol OVK, Krasnići je, prema nalazima vijeća, imao ključnu ulogu u formulisanju i sprovođenju politike ciljanih napada na protivnike OVK. Vijeće je navelo i da je podsticao izvršenje krivičnih djela nad licima koja su smatrana protivnicima OVK, da je imao saznanja o velikom broju krivičnih djela izvršenih nad protivnicima, ali da nije preduzeo mjere kako bi ih spriječio ili kaznio počinioce.
„Selimi podsticao izvršenje krivičnih djela i učestvovao u njima“ Sudsko vijeće navelo je da je Selimi, kao član Glavnog štaba i glavni inspektor OVK, imao ključnu ulogu u formiranju operativnih zona i jedinica OVK, da je podsticao izvršenje krivičnih djela i učestvovao u njima.
„Veselji učestvovao u izvršenju krivičnih djela i podsticao ih“ Sudsko vijeće navelo je da je Veselji učestvovao u izvršenju krivičnih djela i podsticao njihovo izvršenje, kao i da je lično učestvovao u identifikovanju i progonu protivnika OVK.
Vijeće je navelo i da je Veselji imao saznanja o krivičnim djelima, ali da nije preduzeo mjere da ih spriječi.
„Tači imao ključnu ulogu u kažnjivom cilju OVK, znao za krivična djela i nije ih spriječio“ Sudsko vijeće navelo je da je Tači imao saznanja o krivičnim djelima izvršenim nad protivnicima OVK, ali da nije preduzeo mjere kako bi ta krivična djela spriječio.
Vijeće je zaključilo da je Tači značajno doprinio sprovođenju zajedničkog kažnjivog cilja OVK, da je imao ključnu ulogu u njegovom formulisanju i sprovođenju, kao i da je lično učestvovao u izvršenju krivičnih djela i podržavao ih.
Tužilaštvo dokazalo ratni zločin ubistva najmanje 98 lica Specijalizovana vijeća navela su da je Tužilaštvo dokazalo da su pripadnici OVK umišljeno izvršili radnje činjenja i nečinjenja koje su izazvale smrt najmanje 98 lica, odnosno ratni zločin ubistva.
Događaji nakon 20. juna 1999. ne mogu se okarakterisati kao ratni zločini Sudsko vijeće u Hagu utvrdilo je da se događaji na kojima su zasnovane optužbe za ratne zločine bivšim liderima tzv. OVK nakon 20. juna 1999. godine, po okončanju sukoba na Kosovu i Metohiji, ne mogu okarakterisati kao ratni zločini.
Sudija Specijalizovanih vijeća Kosova u Hagu Čarls Smit kazao je da je vijeće zaključilo da je najkasnije od kraja marta 1998. do 20. juna 1999. godine, ili približno tog datuma, postojao nemeđunarodni oružani sukob između tzv. OVK i SR Jugoslavije, odnosno srpskih snaga.
„Sukob se vodio na Kosovu, ali se na određene djelove sjeverne Albanije koji su bili pod kontrolom OVK takođe primjenjuju odredbe međunarodnog humanitarnog prava koje regulišu taj sukob. Panel je, pored toga, zaključio da su krivična djela iz optužnice bila izvršena u kontekstu nemeđunarodnog oružanog sukoba ili bila povezana sa oružanim sukobom, čime je ispunjena pretpostavka povezanosti“, kazao je Smit.
Kako je dodao, vijeće je utvrdilo da su žrtve bila lica koja uživaju zaštitu prema važećim normama međunarodnog humanitarnog prava, budući da u inkriminisanom periodu nisu aktivno učestvovala u neprijateljstvima.
Osim toga, vijeće se uvjerilo da su sva četvorica optuženih bili svjesni okolnosti koje ukazuju na postojanje nemeđunarodnog oružanog sukoba, povezanost događaja sa sukobom i zaštićenog statusa žrtava.
„Na osnovu tog zaključka, panel dalje nalazi da se kritični događaji na kojima su zasnovane optužbe za ratne zločine nakon 20. juna 1999, dakle po okončanju nemeđunarodnog oružanog sukoba između OVK i SRJ, odnosno srpskih snaga, kada su prestala da važe pravila međunarodnog humanitarnog prava, ne mogu okvalifikovati kao ratni zločini“, kazao je Smit.
Sudsko vijeće: Tužilaštvo nije dokazalo zločine protiv čovječnosti Sudsko vijeće Specijalizovanih vijeća u Hagu zaključilo je u predmetu protiv bivših vođa tzv. OVK da Tužilaštvo nije dokazalo van razumne sumnje da je postojao sistematski napad ili napad širih razmjera usmjeren na civilno stanovništvo, odnosno da pripadnici OVK jesu ciljano napadali civilno stanovništvo u smislu zločina protiv čovječnosti.
Sudija Čarls Smit kazao je, tokom izricanja presude bivšim vođama tzv. OVK Hašimu Tačiju, Jakupu Krasnićiju, Redžepu Seljimiju i Kadriju Veseljiju, optuženima za ratne zločine i zločine protiv čovječnosti, da je vijeće zaključilo da Tužilaštvo nije dokazalo van razumne sumnje da je postojao sistematski napad ili napad širih razmjera usmjeren na civilno stanovništvo.
Kako je dodao Smit, vijeće je utvrdilo da su najkasnije od aprila 1998. do avgusta 1999. godine pripadnici OVK vršili djela nasilja i zlostavljanja nad civilnim stanovništvom širom Kosova i u određenim djelovima sjeverne Albanije koji su bili pod kontrolom tzv. OVK.
Vijeće je, takođe, zaključilo da su te radnje predstavljale napad koji je bio i sistematski i širih razmjera.
„Međutim, panel je zaključio da Tužilaštvo nije dokazalo, van razumne sumnje, da je taj napad bio usmjeren na civilno stanovništvo. Konkretno, panel je zaključio da su, i pored toga što je postojala politika, odnosno plan za ciljane napade na lica koja su smatrana protivnicima, žrtve mahom, a neke isključivo, birane i ciljano napadane na osnovu individualnih okolnosti, a ne na osnovu pripadnosti ciljanom stanovništvu“, rekao je Smit.
Dodao je da je vijeće zaključilo da Tužilaštvo nije pokazalo van razumne sumnje da su izvršena krivična djela progona, zatvaranja, drugih nehumanih postupaka, mučenja, ubistva i prisilnog nestanka lica kao zločini protiv čovječnosti.
Tužilaštvo dokazalo da je OVK počinila ratni zločin nad najmanje 385 lica Specijalizovana vijeća Kosova navela su da je Tužilaštvo dokazalo da je tzv. OVK počinila ratni zločin nezakonitog ili proizvoljnog hapšenja i lišenja slobode nad najmanje 385 lica.
Na osnovu svih iznesenih dokaza, panel je zaključio da su pripadnici OVK između aprila 1998. i 20. juna 1999. godine proizvoljno lišili slobode najmanje 385 lica i držali ih u brojnim zatvoreničkim objektima pod kontrolom OVK u 14 opština na Kosovu i na određenim lokacijama u dvije oblasti na sjeveru Albanije.
Pripadnici OVK, uključujući pripadnike vojne policije, hapsili su i odvodili žrtve u zatvoreničke objekte pod kontrolom OVK na Kosovu i u sjevernoj Albaniji. Mnoge žrtve uhapšene su u sličnim okolnostima, u njihovim domovima ili na putevima, a potom su odvođene u zatvoreničke objekte.
Mnoge žrtve su prilikom hapšenja prebijane, grubo vrijeđane, stavljan im je povez preko očiju, vezivane su im ruke i noge, a oduzimani su im i lični predmeti.
Iz dokaza se vidi da su ta lica mahom hapšena i lišavana slobode uz tvrdnje da su srpski kolaboracionisti, špijuni, izdajnici i druge slične optužbe, rekao je sudija Smit.
U zatočeništvu žrtve nisu mogle da napuštaju zatvoreničke objekte. Zatvorenici su držani u zaključanim prostorijama ili pod stražom, okruženi naoružanim pripadnicima OVK koji im nisu dozvoljavali da odu.
Mnogi zatvorenici bili su u lancima, vezanih ruku ili sa lisicama, dok su drugi držani pod prijetnjom oružjem.
Jedan svjedok, koji je držan u Lapušniku, ispričao je da su ga doveli u štalu u kojoj je bilo četiri ili pet pregrada za životinje i najmanje sedam lica vezanih lancima kao životinje.
Ni u jednom trenutku hapšenje i zatvaranje tih lica nije bilo zasnovano na krivičnom postupku, niti je postojala osnovana sumnja koja bi lišenje slobode činila apsolutno neophodnim iz bezbjednosnih razloga.
Zatvorenici su bili nastavnici, zemljoradnici, šumari, radnici, a u nekim slučajevima žene i djeca. Uz svega nekoliko izuzetaka, nema dokaza da se bilo koje od lica lišenih slobode bavilo bilo kakvim kriminalnim aktivnostima, aktivno učestvovalo u neprijateljstvima ili se bavilo bilo kojom drugom djelatnošću zbog koje bi OVK imala razloga da strahuje za bezbjednost i time opravda njihovo lišavanje slobode.
Žrtve su držane u zatočeništvu na osnovu nepotkrepljenih i neodređenih optužbi i glasina da su srpski kolaboracionisti, između ostalog zbog svoje nacionalne pripadnosti ili zbog navodnog špijuniranja ili kontakata i poslovnih aktivnosti sa Srbima ili sa srpskom policijom ili vojskom.
Nema uvjerljivih dokaza da su lica uhapšena i držana u zatvoreničkim objektima OVK zaista bila „srpski kolaboracionisti“, kolaboracionisti, špijuni ili izdajnici, kako je tvrdila OVK.
Iako su pred panel izneseni dokazi da su neka hapšenja i lišenja slobode mogla biti motivisana ličnim razmiricama, panel je zaključio da bi pripadnici OVK, čak i kada su lične razmirice možda isprva bile razlog za hapšenje, uhapšeno lice zatvarali ne obazirući se na izvor ili tačnost optužbi.
U svim slučajevima radilo se o pripadnicima OVK koji su zatvorenike držali u zatvoreničkim objektima OVK, nazivali ih špijunima i kolaboracionistima, zlostavljali ih i u nekim slučajevima ubijali.
Osim u izuzetno malom broju slučajeva, zatvorenici nisu bili službeno obaviješteni o razlozima za pritvor, nisu blagovremeno izvedeni pred sudiju ili drugi nadležni organ i nije im pružena prilika da ospore zakonitost pritvora.
Umjesto toga, bili su prepušteni na milost i nemilost svojih tamničara.
Panel je zaključio da je Tužilaštvo van razumne sumnje dokazalo da je ratni zločin nezakonitog ili proizvoljnog hapšenja i lišenja slobode iz tačke 3 optužnice izvršen nad najmanje 385 lica.
Surovo postupanje i mučenje Kada je riječ o tačkama 5 i 7 optužnice, koje se odnose na surovo postupanje i mučenje, panel je zaključio da je u periodu između aprila 1998. i 20. juna 1999. godine 348 lica bilo podvrgnuto surovom postupanju, a da je od tog broja 303 lica bilo podvrgnuto mučenju.
Panel je utvrdio da su pripadnici OVK u različitim zatvoreničkim objektima na Kosovu i u sjevernoj Albaniji uspostavili i održavali nehumane uslove zatočeništva, odnosno doprinijeli njihovom uspostavljanju i održavanju.
Zatvorenici su bili zatočeni na različitim lokacijama i u različitim tipovima objekata, uključujući nekadašnje školske zgrade, štale i podrume.
Često su držani u prostorijama koje su bile premale za toliki broj zatvorenika. Nije bilo uslova za spavanje ili su oni bili neadekvatni. Mnogi zatvorenici morali su da spavaju na betonskom podu koji je u nekim slučajevima bio prekriven blatom ili ljudskim i životinjskim izmetom.
Osim u malom broju izuzetaka, zatvorenici nisu dobijali dovoljno hrane i vode. U nekim zatvoreničkim objektima po više dana uopšte nisu dobijali hranu.
Isto tako, uz malobrojne izuzetke, zatvorenicima nije pružana medicinska pomoć. Nije im bilo dozvoljeno da se peru, a većina nije imala ni pristup toaletu.
U mnogim zatvoreničkim objektima zatvorenici su bili vezani lancima ili lisicama, ili su im ruke i noge bile vezane.
Panel je utvrdio i da su mnogi pripadnici OVK koji su učestvovali u zatvaranju fizički zlostavljali zatvorenike. U različitim zatvoreničkim objektima neki pripadnici OVK redovno su šutirali i u više navrata surovo premlaćivali zatvorenike, udarajući ih, između ostalog, kundacima pušaka, palicama, motkama, drškama sjekira, metalnim šipkama i kablovima za struju.
Neke zatvorenike pripadnici OVK vješali su za noge i tukli dok su visili naglavačke. Neki zatvorenici bili su prisiljeni da se međusobno tuku.
Mnoge zatvorenike tukli su sve dok više nisu mogli da ustanu, normalno dišu ili dok ne bi izgubili svijest. Neki zatvorenici su umrli usljed povreda koje su im njihovi tamničari iz OVK nanijeli.